استان گیلان

تخصــــــــــــصــــــــــی ترین دانشنـــــــــــامه استــــــــــان گـــــــــــــــیلان

آستانه اشرفیه
نویسنده : سید شهاب فلاح چای - ساعت ٢:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/٢۸
 

مقدمه

شهرستان آستانه اشرفیه با جمعیت ۱۲۵٫۴۳۷ نفر از دو بخش مرکزی با ۴ دهستان ( کورکاء، دهشال، کیسم و چهارده ) و بخش بندر کیاشهر با 2 دهستان ( دهسر و دهکاء ) تشکیل شده است.[آمار سال ۸۵ از مرکز آمار اضافه گردد]

۴۲ درصد جمعیت این شهرستان شهر نشین و ساکن در دو شهر آستانه اشرفیه و بندر کیاشهر و ۵۸ درصد روستانشین و ساکن در ۱۰۷ روستا می‌باشند.

این شهرستان شامل دو شهر، دو بخش، ۶ دهستان و ۹۸ آبادی می‌باشد. شهر آستانة اشرفیه مرکز شهرستان است که در تلفظ محلی به آن «پیله آسّونه» گفته می‎شود. طول جغرافیایی آن ْ۴۹ و َ۵۸ شرقی و عرض جغرافیائی آن ْ۳۷ و َ۱۵ شمالی است پلی به طول ۸۵۰ متر در این شهر بر روی سفیدرود احداث گردیده است که این شهر را به رشت مرتبط می سازد.

آرامگاه دکتر محمد معین نیز در شهر آستانه قرار دارد.

وجه تسمیه

شهرستان که چهارمین شهر مذهبی کشورمان در مرکز آن قرار دارد در گذشته کوچان نامیده می‌شد و پس از تدفین پیکرسید جلال‌الدین اشرف پسر موسی کاظم در این شهر نام آن به آستانه اشرفیه تغییر یافت

آب و هوا

آب وهوای استانه مانند دیگر نقاط گیلان از نوع اب و هوای معتدل مدیترانه ای با رطوبت کمی بیشتر می باشد.دربعضی از سالها، چنانچه توده هوای سرد شمال، این ناحیه را تحت تاثیر قرار دهد، نظم واعتدال چند ساله به هم خورده و شدت سرما، زیاد می شود. [۲]


تاریخ

این شهر در قدیم «کوچان» نام داشته است. کاشانی در تاریخ اولجایتو از کوچیان نام برده که احتمالاً صورت دیگر همین نام است (ص ۶۰). پس از به خاک سپردن آقاسیدحسن یا سیدابراهیم معروف به سلطان‎سیدجلال‎الدین اشرف(ع) فرزند امام‎موسی کاظم(ع) در آنجا، به تدریج نام کوچیان فراموش گردید و نام آستانة اشرفیه متداول شد. اسکندربیک ترکمان، نام این روستا را آستانه، یاد کرده و آن را از توابع لاهیجان به شمار آورده است (۱/۵۱۴). فومنی گیلانی نیز در تاریخ خود نامی از آستان اشرفیه به میان آورده است (ص ۱۰۳). مکنزی که در ۱۲۷۴ق/۱۸۵۷م از اینجا گذشته جمعیت آستانه را در حدود ۷۰ خانوار برآورد کرده است. به گفتة او در فصل ابریشم در آنجا به زائران حرم جلال‎الدین اشرف غذای رایگان داده می‎شود (ص ۲۲). رابینو نیز از آستانه نام برده و شرحی دربارة آن به دست داده است. به گفتة او هر سال در فصل ابریشم زائران به سوی این زیارتگاه سرازیر می‎شده‎اند و بازار بزرگی که در آن شهر ساخته شده بود منبع سود زیادی برای صاحبان آن بوده است (ص ۳۷۳)

رودخانه های مهم استانه اشرفیه وکیاشهر

شهرستان استانه اشرفیه به خاطر داشتن چندین رودخانه در اطراف خود، یکی از شهرستانهای سرسبز استان گیلان محسوب می شود[۳]

سفید رود

شمرود

سالارجوب

حشمت رود

 

جنگل و درختان

منطقه سرسبز استانه اشرفیه پوشیده از سبزه، خزه، درختچه و درختان انبوه است. درختان این ناحیه عبارتند از:

تسکا، ازگیل، گردو، آلو، ازدار، انار، انجیر، به، پلت، توت، گلابی وحشی، سیب، شاه بلوط، تمشک، بید، افرا، گیلاس و .

جانداران

حیوانات این منطقه عبارتند از: [۵]

چهارپایان اهلی:گاو، اسب، گوسفند، میش، سگ، گربه و گاومیش

چهارپایان وحشی:شغال، روباه، گرگ، خرگوش، آهو، گربه وحشی، سمور، جوجه تیغی، خوک، گراز، سنجاب، کفتار ونوعی موش سینه سفید که نسبتا دراز اندام و ظریف است که به محلی به ان گنج بانو گویند و معروف است که در اطراف دفینه ها لانه می کند.

پرندگان اهلی:مرغ، اردک، غاز، بوقلمون

پرندگان دیگر:قوش(الغ)، باز، بلبل، قرقاول(تورنگ)، توکا، تولک، تیهو، جغد، قدجقه(جینجیره)، چارخو، چوب پا(نوعی اردک)، چنگر، گنجشک(چیشنک یا چی چی نی)، پرستو(حاج جاجی)، خوتکا، دارکوب، خوبوسه(نوعی بلبل)، درنا، دم جنبانک(دم بلاسکونه)، بلدرچین، سار، سرت، راب ایشکن(نوعی بلدرچین)، سبزقبا(یاکریم)، کلاغ(سیا کلاچ)، شاهین، سینه سرخ، قره قوش، غاز وحشی(شلخت)، شانه به سر، قرقی(واشک)، زاغچه(کشکرت)، کبوتر، گپر، هفت رنگ، زلوزن و...

خزندگان:لاک پشت، خرچنگ، زالو، مارمولک، سوسمار، مار

محصولات

از محصولات زراعی این شهرستان می‌توان بادام زمینی(که در واقع مر غوبترین بادام ایران است)، برنج (انواع برنج‌های معطر و طارمی، دمسیاه و...)، گوجه سبز و تخمه آفتابگردان و مرکبات نام برد.

به دلیل کیفیت و سبکی خاک این منطقه که بیشتر حاصل رسوبات سفیدرود است هویج نیز از محصولات آن است. این شهرستان از مراکز عمده تولید فلفل سبز دانست. ضمناً این شهرستان دارای نوعی کدو تنبل است که از نظر ارزش تغذیه در سطح بالایی قرار دارد. آستانه اشرفیه از مراکز اصلی تولید نهال صنوبر است

اماکن

آرامگاه آقا سید جلال‌الدین اشرف

بقعه‌های آپیر جنگلی آقا سید حسن - آقا سید حسین و امامزاده محمد.

بقعه‌های آقاسید محمد کماچال

پارک ساحلی استانه اشرفیه

مناظر حاشیهٔ رودخانهٔ سفید رود

آرامگاه دکتر محمد معین

پل چوبی کیاشهر.

پل خشتی نیاکو و کیسم

تونل جنگلی صفرابسته

پارک جنگلی کیاشهر

پارک ملی بوجاق کیاشهر

منطقه ی زیبا عسگر آباد دهکاء

دانشگاه ها

دانشگاه ازاد اسلامی واحد استانه اشرفیه

دانشگاه غیر انتفاعی مهراستان

دانشگاه پیام نور

آموزشکده فنی امام جعفر صادق (ع)